Waarom de olifant in de kamer een grijze muis is: dé 'onzichtbare' uitdaging van de vergrijzing

Opinie van 28/05/2021 door Fa Quix

"Over de vergrijzing heb ik goed nieuws en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat in de geschiedenis van ons land de mensen nog nooit zo oud werden als vandaag. Dat is ongezien en is een fantastische verworvenheid van onze welvaartsmaatschappij. Het slechte nieuws is dat de kosten van de vergrijzing onbetaalbaar dreigen te worden", zo sprak een voormalig minister van Pensioenen… járen geleden al.

De vergrijzing is inderdaad een onderschatte uitgaventsunami. Want ‘onzichtbaar’ stijgen de pensioenuitgaven jaarlijks met 1 à 1,5 miljard euro. Per jaar. Elk jaar. Waarom ‘onzichtbaar’? Omdat dit spontaan gebeurt, zonder enige maatregel. Steeds meer mensen zijn of gaan met pensioen en zij leven gemiddeld langer, waardoor de pensioenuitgaven alleen maar kunnen stijgen. Dit is waarom de vergrijzing dé 'onzichtbare' uitdaging voor onze overheidsfinanciën is. En meteen ook vele andere overheidsuitgaven verdringt. 

Maar met het rood-groene strijdpunt van het minimumpensioen van 1.500 euro dreigt dit nog méér een snelgroeiend koekoeksjong te worden. Uiteraard is aan iedereen een leefbaar pensioen gegund… Daar gaat het niet om. Waar het om gaat: kunnen we dit ook betalen? Neen, niet in de huidige context. Alleen wanneer de economie sneller gaat groeien dankzij productiviteitsverbeteringen en innovatie, én wanneer we een veel hogere werkzaamheidsgraad bereiken (tot minstens 80 %), én wanneer de mensen gemiddeld langer aan het werk blijven. 

Het is misschien geen leuk vooruitzicht voor velen, maar de pensioenleeftijd zal bijgevolg nog verder verhoogd moeten worden. Dat moet ook helpen om de blijvende krapte aan arbeidskrachten te verminderen. Er zal daarnaast ook moeten worden ingezet op hervormingen van de arbeidsmarkt, het zoveel mogelijk activeren van de niet-actieve beroepsbevolking en een verbetering van de concurrentiekracht van de ondernemingen. Alleen zo zullen we de Sociale Zekerheid kunnen blijven financieren. 

Maar of deze zevenpartijenregering dát voor mekaar zal krijgen? Aan de prioriteiten te zien die deze regering heeft getoond, moeten we stellen: neen, dat gaat niet lukken. Eerder het tegenovergestelde. Een tsunami van belastingen wordt verwacht om de gigantische coronafactuur te betalen. En de administratieve lasten verminderen niet. Terwijl alleen een bloeiende economie ons land kan redden, inclusief onze Sociale Zekerheid. Anders dreigt het zwarte gat van de vergrijzing. 

Fa Quix, directeur-generaal