Over sterke democratische instellingen, nieuwe verkiezingen en… zelfredzaamheid

Opinie van 06/12/2019 door Fa Quix

“Het huidige politieke vacuüm op federaal niveau is een onhoudbare, zelfs gevaarlijke situatie”, schreven we in een vorig Scherpgesteld. Vooral de verdere ontsporing van de overheidsfinanciën is een gevaar. Daarom dat er zo snel mogelijk een nieuwe federale regering op de been moet worden gebracht die haar verantwoordelijkheid neemt. Dat lukt vooralsnog niet. Maar tegelijk zien we dat alles blijft draaien en dat het land niet in mekaar stort. Hoe komt dat dan?

Het grote voordeel van ons land is dat het een mature democratie is die decennialang sterke democratische instellingen heeft opgebouwd. Justitie, politie en leger bijvoorbeeld blijven hun job doen, de ziekenhuizen en de gezondheidszorg blijven beschikbaar, de pensioenen en andere uitkeringen worden verder uitbetaald... Terwijl bedrijven ook zonder federale regering niet ontsnappen aan hun fiscale voorafbetalingen en het betalen van hun sociale bijdragen. Burgers ten andere evenmin. Onze democratische instellingen zijn robuust en blijven werken.

Maar ook de bedrijven en de burgers blijven werken, dag-in, dag-uit. Gelukkig weten de meesten wel dat hun toekomst, welvaart en geluk in eerste instantie afhangt van hun eigen dagelijkse inzet, en niet van de overheid. Dat noemen we zelfredzaamheid. Miljoenen mensen en ondernemingen nemen dagelijks samen naar best vermogen miljoenen beslissingen: dát houdt onze samenleving overeind.

Toch zou een nieuwe federale regering er best zo snel mogelijk komen. Maar hoe contradictorisch zijn toch vele commentaren. Van de ene kant roepen velen dat het ‘een schande is’ dat men niet tot onderhandelingen en een regeerakkoord komt. Maar het zijn vaak diezelfden die roepen dat de ‘andere onaanvaardbare eisen stelt’, ‘die onze gemeenschap veel geld (belastingen) gaan kosten’, of nog anderen die roepen dat men ‘een sociale crisis gaat veroorzaken’. Tja, wil men dan wel een regering?

Nieuwe verkiezingen dan maar? Een opiniepeiling van Het Laatste Nieuws stelde dat bijna de helft van de Vlamingen nieuwe verkiezingen wil (in Wallonië zou het allicht ook in die buurt liggen). Alsof dat iets gaat oplossen. Neen, want we hebben nu eenmaal een zeer verdeelde publieke opinie, en dat is niet alleen communautair zo, maar ook binnen elk gewest. Met nieuwe verkiezingen verdwijnt die verdeeldheid niet. Geen wonder dat driekwart van de respondenten vindt dat het Belgische model niet meer werkt (maar er is anderzijds helemaal geen meerderheid voor een splitsing van het land, zo (in)consequent is de kiezer wel…).

Waarom denkt de modale Vlaming dat het Belgisch model niet (meer) werkt? Omdat hij/zij ziet dat er geen federale regering op de been wordt gebracht. Maar ligt dat aan ‘het model’? Of aan het vooruitzicht dat er een moedig beleid zal moeten worden gevoerd? Een beleid dat in de uitgaven zal moeten ingrijpen en de financiën saneren, de pensioenen verder zal moeten hervormen, de aartsmoeilijke energietransitie zal moeten doorvoeren… Komt dat door het Belgische model? Of ligt dat aan het feit dat de uitdagingen van onze samenleving nu eenmaal zeer groot zijn? Door van ‘model te veranderen’, bv. een confederaal model, gaan die uitdagingen immers niet verdwijnen. En gaat men ze dan beter kunnen oplossen?! Er is vooral te weinig politieke moed, te weinig staatsmanschap.

Fa Quix, directeur-generaal