Niet alleen naar “de minnen” kijken

Opinie van 27/02/2015 door Fa Quix

We zijn een land van pessimisten: voor velen is het glas steeds halfleeg. Bijvoorbeeld wanneer maatregelen van de regering moeten worden beoordeeld. Natuurlijk zijn er naast de positieve effecten ook vaak negatieve gevolgen aan verbonden. Neem nu de maatregelen van de regering Michel I om de concurrentiekracht te herstellen. Die creëren jobs omdat zij zuurstof geven aan de bedrijven. Maar de besparingen op de overheidsuitgaven – evenzeer absoluut noodzakelijk voor onze toekomst – verminderen dit effect omdat daardoor banen verloren gaan (bv. minder overheidsjobs bij niet-vervanging van vertrekkende ambtenaren).

Dit mag het beleid er echter niet van weerhouden om toch door te zetten, ook al is de netto-jobcreatie iets minder hoog. Men moet dus niet alleen naar de minnen kijken, maar ook naar de plussen. Het is niet omdat het glas halfleeg is, dat het niet terzelfdertijd halfvol zou zijn!

Dit geldt evenzeer voor de huidige discussie over een ‘taxshift’. Vooraf toch dit: het pleidooi voor een taxshift, of een verschuiving tussen belastingen, wil niet zeggen dat er daarnaast geen werk moet worden gemaakt van een ‘taxshrink’, minder belastingen door o.a. een lager overheidsbeslag. Want het versmachtende gewicht van onze overheid op de economie moet absoluut worden verminderd. Het recente Jaarverslag van de Nationale Bank duwt ons nogmaals met de neus op de feiten: terwijl in 2000 de primaire overheidsuitgaven (exclusief rentelasten) nog 42,2 % van het BBP bedroegen, was dit in 2014 opgelopen tot 51,4 %, of m.a.w. een stijging met een vijfde in nauwelijks 15 jaar tijd!  Besparingen, zei u… welke besparingen?

Maar nu die taxshift. Het kader is duidelijk: minder fiscale en sociale lasten op arbeid door een verschuiving naar belastingen op andere bronnen. Zowat alle gereputeerde economische instellingen zoals de OESO, het IMF en de Europese Centrale Bank, alsook onze Nationale Bank, zijn het er over eens dat die verschuivingen moeten gaan richting verbruik, milieuvervuiling en vermogen(swinsten).  ”In die volgorde”, voegde de Belgische minister van Financiën er aan toe. Meteen een aantal tegenstanders op hun achterste poten. Omdat de belastingen op verbruik, bv. btw, relatief meer de lagere inkomensgroepen zouden treffen. Nochtans is dit niet bewezen. Eminente economen bewijzen net het tegenovergestelde. Ten andere, de regering heeft de personenbelasting (zij het lichtjes) verlaagd, en de sociale partners hebben de uitkeringen en de laagste pensioenen verhoogd. Dat zijn plussen voor de koopkracht! En dus wederom: niet alleen naar de minnen kijken.

En zeker ook steeds het ‘grotere plaatje’ voor ogen houden. De hele operatie van taxshift moet immers de productieve economie versterken (lagere loonkosten, betere competitiviteit), waardoor vooral onze exporterende industrie meer kansen zal krijgen. En dat brengt meer welvaart en koopkracht in het land, die dan weer voor een groot stuk herverdeeld wordt. Een versterking van de productieve sector is absoluut nodig om onze welvaartsstaat te kunnen blijven schragen. Het Jaarverslag van de Nationale Bank is op dat vlak alweer verhelderend: tussen 2007-2013 kwamen er 164.000 jobs bij, weliswaar bijna allemaal bij de overheid, of gesubsidieerde jobs (dienstenchequejobs). Op termijn is dat absoluut niet houdbaar want net het overheidsbeslag moet worden afgebouwd ten voordele van de exportactiviteiten.

Slotsom: geen enkele maatregel heeft een eenduidig positief effect. Maar laat ons zeker niet alleen naar de minnen kijken, ook naar de plussen.

Fa Quix, directeur-generaal, en Filip De Jaeger, adjunct-directeur-generaal