Niemand wint bij een handelsoorlog

Opinie van 16/03/2018 door Fa Quix

“Handelsoorlogen zijn goed, en gemakkelijk te winnen”. Niet te geloven dat zo’n woorden uit de mond komen van een wereldleider die geacht wordt verantwoordelijk te besturen. Qua inzicht in het belang van internationale handel komt de Amerikaanse president helaas niet verder dan dilettantisme.

Tijdens zijn verkiezingscampagne heeft Trump beloftes gedaan aan de verpauperde Amerikaanse arbeidersklasse. En die hebben daarom massaal voor hem gestemd. Daar wil hij iets voor terugdoen. Maar hij neemt meestal de verkeerde maatregelen. Een noodzakelijke voorwaarde is een juist inzicht in de materie proberen te verwerven.

Verschillende misverstanden lijken de gedachtegang van de Amerikaanse president te beheersen. Een eerste misverstand is dat vooral de globalisering in de VS (en ook elders) de terugval van de industrie en de industriële tewerkstelling verklaart. Dat speelt een rol, maar meer dan één eminente Amerikaanse economieprofessor zal aantonen dat veruit de meeste fabrieksjobs verdwenen zijn door technologische veranderingen, en de eraan verbonden productiviteitswinsten. Reeds vanaf de jaren 1980 deed de automatisering zijn intrede, die sinds de jaren 1990 een turbo kreeg door de digitalisering. Zo zou 85 % van het verlies van industriële jobs in de VS het gevolg zijn van dit fenomeen.

Tweede misverstand is dat protectionisme jobs redt. Het is net internationale handel die ervoor zorgt dat ieder land zijn specialiteiten ten volle kan uitspelen, en er een win-win ontstaat: de koek wordt groter. De stapsgewijze vrijmaking van de wereldhandel sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, en niet het minst de stelselmatige uitbouw van de Europese eenheidsmarkt, bewijzen dit. Ten andere, protectionisme lokt vergeldingsmaatregelen uit die, als men niet oplet, uitmonden in een welvaartsvernietigende handelsoorlog. 

Niemand wint bij een handelsoorlog. Dat heeft de geschiedenis genoegzaam aangetoond. Nu nog de Amerikaanse president daarvan overtuigen.

Derde misverstand is dat reguliere export uit Europa hetzelfde is als dumping uit bv. China. Het ergert Trump dat het Amerikaanse handelsdeficit met China zo hoog oploopt. En terecht. Bijna de helft van het totale Amerikaanse handelsdeficit komt immers van China. Maar dat moet hij niet bestrijden met algemene importtaksen, maar met gerichte maatregelen, bijvoorbeeld antidumping- en/of compenserende maatregelen. Dat zou verantwoord zijn. China is immers geen vrijemarkteconomie, maar een staatskapitalisme. De Chinese overheid is alomtegenwoordig, ook in zogenaamde Chinese privébedrijven. De subsidiëring gebeurt zowel openlijk (bv. exportsubsidies), als verdoken (bv. gesubsidieerde grondstoffen, non performing loans…). Tegen een aantal van die praktijken kan, conform de regels van de Wereldhandelsorganisatie WTO, worden opgetreden. Met als doel om net de reguliere vrijhandel te beschermen.

De beste manier om de Amerikaanse industrie competitiever te maken, is ervoor te zorgen dat zij zich snel moderniseert. En kan beschikken over goed opgeleide werknemers. Dat laatste vergt meer investeringen in het onderwijs. Openheid op de wereldhandel houdt de industrie scherp, en zorgt voor de noodzakelijke modernisering en innovatie. Handelsoorlogen starten is gemakkelijk. Maar duurzame handelsrelaties opbouwen is een stuk moeilijker, maar wel heilzamer.

Fa Quix, directeur-generaal