‘Neen’ niet zomaar negeren

Opinie van 15/04/2016 door Fa Quix

In het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne heeft Nederland ‘neen’ gestemd. Sommige politieke toplui in Europa waren er als de kippen bij om dit resultaat te minimaliseren, en ja, om zelfs de neen-stemmers te kapitelen als ‘anti-Europeanen’. Veel respect voor de democratie tonen die critici dan toch niet. Openlijk willen sommigen het instrument van het referendum afschaffen. Omdat het resultaat niet in hun kraam past? Integendeel, zou ik zeggen, we mogen deze ‘neen’ niet zomaar negeren. En wel hierom.

Om te beginnen omdat dit een duidelijk signaal is van de bevolking. Twee derde zegt ‘neen’ in een groot referendum. Als er, zoals sommigen beweren, eigenlijk meer ‘ja’-stemmers zijn in Nederland dan uit het referendum blijkt, waarom hebben die dan niet van hun democratisch recht gebruik gemaakt? Flauw excuus dus. Ten andere, wie het debat heeft gevolgd, merkte dat het neen-kamp goed geïnformeerd was via GeenPeil.nl. Het referendum toont dus op opvallende wijze aan dat de frustratie over de EU bij de Nederlandse bevolking groot is. Mensen begrijpen de ingewikkelde beslissingen niet die boven hun hoofden worden genomen. Of integendeel: ze begrijpen ze juist heel goed, en tonen hun ongenoegen.
 
En als we tot de vraag zelf komen, vóór of tegen het associatieverdrag met Oekraïne? Het handelsluik – het belangrijkste deel van het verdrag – was/is sowieso al sinds begin van het jaar van kracht. Dààr ging het dus niet om. Al mogen we de Oekraïense afzetmarkt niet overroepen: er zit bitter weinig koopkracht, en ze is sterk geconcentreerd. Ligt in de lijn van het EU-vrijhandelsakkoord met Vietnam: wat brengt dat onze economie bij? Méér goedkope import zonder dat we daar een nieuwe belangrijke afzetmarkt voor in de plaats krijgen. Zelfde verhaal in de houding van de Europese Commissie tegenover China: veel te toegeeflijk (neen! China is géén markteconomie!), of de handelsvoordelen voor Pakistan. Waarom? De middenklasse doorziet wel dat dit allemaal niet ten goede komt van de mensen hier.
 
En kan men het de Nederlandse tegenstemmers kwalijk nemen dat ze geen associatie willen met het meest corrupte land van Europa, dat armlastig is en bovendien in oorlog? Willen wij de oorlog in Oost-Oekraïne binnenhalen in de Europese Unie? Of alweer een miljardensteun naar een laagontwikkeld land draineren, terwijl wij hier al zo erg moeten bezuinigen? Als dat geld al op de juiste plaats terecht komt (corruptie!) of niet mis-/gebruikt wordt om ons oneerlijke concurrentie aan te doen met gesubsidieerde productiecapaciteit (cfr. Polen).
 
Dat men in het politieke luik niet expliciet vermeld heeft dat die associatie geen opstapje is/wordt naar volwaardig EU-lidmaatschap heeft de argwaan natuurlijk alleen maar vergroot. Maar dat de uitslag van het referendum gezien wordt als een stem tegen het EU-lidmaatschap mag natuurlijk ook niet helemaal ontkend worden. Trouwens, de Nederlandse beleidspartijen hebben zélf het anti-Europa-sentiment gevoed. Dan moeten ze er nu niet van versteld staan dat hun bevolking er ook zo over denkt. 
 
De Nederlandse regering heeft veel te weinig leiderschap getoond, en dat breekt haar nu zuur op. Ze moet haar bevolking uitleggen dat er voor de EU géén echt alternatief bestaat. Ze moet het belang van de EU verdedigen. Maar dat ‘Europa’ beter moet werken, dat staat buiten kijf. Dat de ‘Europese elite’ zich dààr eens over bezint.
 
Fa Quix, directeur-generaal