‘Geel’ is in de mode, en het verband tussen de gele hesjes en het ‘Gele Gevaar’

Opinie van 07/12/2018 door Fa Quix

Bijna uit het niets, zo ontstond begin november 2018 in Frankrijk een massabeweging van zogenaamde ‘gilets jaunes’ of ‘gele hesjes’. Dat het is begonnen met enkele berichten op sociale media door doodgewone burgers, is straf. Nog geen week later, op 17 november, stond tot verbijstering van velen Frankrijk in rep en roer door zowat 300.000 gele hesjes.

Geen structuur, geen vakbonden of middenveld die het organiseerde, neen, gewone burgers die ‘ras-le-bol’ hebben van steeds meer taksen op diesel, steeds meer belastingen en de stijging van de levensduurte ‘tout court’.

Ontevreden burgers, zelfs woeste burgers zagen we: plots ontplofte het. En het beleid had en heeft er geen antwoorden op. De Franse President deed enkele kosmetische toegevingen. En een Vlaamse minister gooide zelfs nog wat olie op het vuur door te melden dat ’vliegtuigreizen veel te goedkoop zijn’. Dat daarmee precies diezelfde groep van gele hesjes het meest getroffen zou worden, daar stond de minister niet bij stil.

Het belangrijkste probleem is de taks-taks-taks-mentaliteit van de overheden – wat ze ook mogen beweren. De (lagere) middenklasse is dat meer dan beu. 

De accijnzen op diesel zijn daarbij slechts een symbool, het gaat om de algemeen te hoge belastingdruk, waarbij de burgers het gevoel krijgen dat ze niet meer vooruitgaan, maar achteruitboeren.

Dat voedt de frustratie.

Nochtans heeft deze regering met de taxshift inspanningen gedaan om de koopkracht te verbeteren. Meer dan de helft van de taxshift gaat naar belastingverlagingen voor de burgers, een kleine helft naar lastenverlaging voor de bedrijven. Daardoor is het netto-inkomen, zeker van wie werkt, gestegen. Een onafhankelijke studie van KU Leuven-economen komt uit op een gemiddelde koopkrachtstijging van 5,2 % tussen 2014 en 2020. De hogere inkomens profiteren er iets meer van dan de lagere. Maar iedereen gaat wel vooruit. En dit ondanks de gestegen accijnzen en btw. 

Een verhoging van de brutolonen als oplossing? Dat komt neer op een verkapte belastingverhoging vermits de staat met minstens twee derde van de hogere loonkosten gaat lopen. En het brengt onze concurrentiepositie in gevaar. Dus geen goed idee. Waarom niet de belastingdruk verlagen? Of zoals VOKA voorstelt om – als basisscenario – de lagere lonen 100 euro netto-inkomen bij te geven met een Vlaamse ‘jobstimulans’? Andere denkpistes zijn het overwegen waard, maar steeds vanuit de invalshoek dat het overheidsbeslag moet dalen, en er netto meer overblijft voor de mensen. De staat doet te veel, veel meer dan haar kerntaken, dat is het probleem.

De gele hesjes voelen zich in de steek gelaten en niet begrepen. Zij zijn ook het meest kwetsbaar gebleken bij de digitalisering en de globalisering. Die globalisering heeft macro-economisch weliswaar geleid tot welvaartscreatie, maar kent ook verliezers. Bepaalde bevolkingsgroepen zijn er niet echt beter van geworden, met o.a. job- en inkomensverlies. De winnaars zitten vooral in het verre oosten, niet in het minst in het “Rijk van het Midden”. Dat Gele Gevaar is nog altijd acuut. We mogen niet naïef zijn over China.

In het westen heeft de overheid te lang de verliezers, vaak de lager geschoolden, veronachtzaamd. Zelfs met cijfers die het tegendeel aantonen, kunnen zij niet (meer) overtuigd worden. Het Gele Gevaar heeft mee de gele hesjes gecreëerd. Opkomen voor hen betekent ook stoppen met de rode loper uit te rollen voor de Chinezen.

Fa Quix, directeur-generaal