Geen paniek, de wereld gaat niet naar de verdoemenis

Opinie van 17/11/2016 door Fa Quix

Na de Brexit kwam Trump. Al is er tussen beide toch ook een groot verschil: de Brexit is een structuurbreuk, een definitieve verandering, terwijl een nieuwe Amerikaanse president eerder een ‘conjunctuurbeweging’ is, waarvan we niet weten wat daar binnen 4 jaar nog van overblijft. De Brexit helaas niet: die zal in 2020 nog altijd actueel zijn.

What’s next? Er is inderdaad reden tot ongerustheid. Maar… die ongerustheid ligt misschien elders dan we denken. De uitslag van het Brexit-referendum en van de Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn een uiting van een groot ongenoegen dat leeft bij vele medeburgers. Meer zelfs, het gaat om een diepe afkeer en grote woede tegen het ‘establishment’, aan beide zijden van de Atlantische oceaan. Die mensen krijgen nu gehoor bij populistische politici die eerst hun angsten voeden, en dan erop kapitaliseren door zichzelf naar voor te schuiven als sterke leiders die alle problemen zullen oplossen. En, inspelend op de hang naar nostalgie, verwijzen naar een ‘groots verleden’ dat ze weer tot leven zullen wekken. 

Maar in de praktijk zal de pas verkozen Amerikaanse president niet dezelfde zijn als diegene die kandidaat-president was. 

Dan zou hij wel zeer ongeschikt zijn. Hij zal veel ‘presidentiëler’ worden, de functie maakt namelijk de man. De geschiedenis heeft geleerd dat ze dat allemaal hebben gedaan. Trouwens, opvallend hoe hij bij zijn eerste toespraak al een gematigde en verzoenende taal sprak. ‘Change’ was reeds begonnen? De enige zekerheid is nu: grotere onzekerheid.

En welk beleid mogen we dan wel verwachten? Voor de Amerikaanse economie mag een ‘keynesiaans vraagbeleid’ worden verwacht, en dat zal goed zijn voor de business in Amerika, zeker ook voor de kmo’s. Vraag blijft wel hoe dat in een met schulden beladen land gefinancierd kan worden? Op vlak van het buitenlandse handelsbeleid mogen we een nieuw protectionisme niet uitsluiten. Maar zou een zakenman als president tegen de Amerikaanse zakenwereld ingaan? Dat het vrijhandelsakkoord tussen Amerika en de EU, het zogenaamde TTIP, er nu niet meer zal komen, lijkt wel evident: iéts moet hij toch als trofee kunnen tonen. Tussen haakjes: zou dat dan alleen aan de VS liggen, of heeft Europa TTIP nu al niet ‘dood’ verklaard na het hevige Waalse protest tegen CETA (met Canada)? Algemeen genomen zou het zakendoen met de Amerikanen moeilijker kunnen worden, zelfs wanneer er geen nieuwe tolmuren worden ingevoerd. De VS hebben altijd de vrijhandel met de lippen beleden, want tegelijk op een geraffineerde wijze hun markt afgesloten voor interne corporatistische belangen. Waakzaamheid blijft dus zeker geboden.

Maar ook de angst van de gewone man (m/v) voor zijn job, zijn inkomen, zijn toekomst… moet worden aangepakt. Maar niet met protectionisme. Dat zal geen oplossing bieden voor deze gevoelens. Integendeel, we schreven het al naar aanleiding van het CETA-akkoord: protectionisme betekent verarming. De globalisering moet beter omkaderd worden. Of zoals een prof economie het uitdrukte: “We moeten de hyperglobalisering bestrijden om de globalisering te redden”. Dáár ligt een ‘boulevard’ aan opportuniteiten, ook voor Europa.

De nieuwe Amerikaanse president gaat de wereld niet naar de verdoemenis helpen, geen paniek. En trouwens, zijn ondernemers het niet gewend om te moeten werken in een zich steeds wijzigende economische context?

Fa Quix, directeur-generaal