Europa: quo vadis?

Opinie van 26/06/2015 door Fa Quix

Wanneer u dit leest, is de ontknoping van de Griekse tragedie allicht bekend: Grexit of niet. Maar nu al is duidelijk dat Europa gefaald heeft. Griekenland had natuurlijk nooit tot de euro mogen toetreden: het voldeed bijlange niet aan de voorwaarden, en dan waren de cijfers nog ‘opgesmukt’. Met een economische en monetaire unie wordt niet gesold. Het debacle van de jongste jaren, met het recente dieptepunt, bewijst dat een foute aanpak zich vroeg of laat wreekt. Er zullen uiteindelijk alleen maar verliezers overblijven.

De onzekerheid rond Griekenland heeft het bedrijfsklimaat in Europa geen goed gedaan. Allicht verklaart dit mede waarom de groei in de EU, die weliswaar lichtjes aantrekt, toch beneden de verwachtingen blijft. We hadden meer verwacht, met de goedkopere euro en olie, de nulrente en bijna nulinflatie. De economische activiteit zou forser hebben moeten groeien. Als er iets is waar ‘het beleid’ moet voor zorgen, dan is het wel het wegnemen van zoveel mogelijk onzekerheid. Want onzekerheid remt de economische activiteit.

Maar Griekenland is niet het enige probleem. Vele bedrijven hebben binnen het eengemaakte Europa ook regelmatig te maken met handelsbelemmeringen in naburige EU-lidstaten: bijvoorbeeld het niet-erkennen van testcertificaten van nochtans gecertificeerde labo’s, het stellen van bijkomende eisen voor producten terwijl er Europese regelgeving van toepassing is, de omzeiling van de regels voor overheidsopdrachten terwijl er ondubbelzinnige Europese wetgeving voor bestaat… En zo zijn er nog tal van andere voorbeelden, vaak subtiel, maar met een negatieve impact op onze exportgerichte bedrijven, waardoor het vrij verkeer van goederen binnen de EU in het gedrang komt.

Daarnaast blijven de verwachte positieve impulsen voorlopig ook uit. Het stimuleringsplan van Juncker (investeringsprogramma met een multiplicator-effect) is nog niet in gang geschoten, de vrijhandelsgesprekken tussen de EU en de VS (TTIP) worden door bepaalde fracties in het Europees parlement hardnekkig tegengewerkt, om niet-correcte redenen. Nochtans is het duidelijk dat TTIP de groei via vrijhandel zal doen toenemen, langs beide kanten van de Atlantische Oceaan, en met jobcreatie tot gevolg. Gelet op de nog steeds bescheiden groeicijfers in de EU kan Europa een groeischeut goed gebruiken. Een ander voorbeeld is de chemiewetgeving REACH: deze reglementering is zeer zeker lovenswaardig maar doordat de controle van geïmporteerde goederen ontoereikend is, wordt de Europese industrie benadeeld ten opzichte van de niet-Europese industrie …

Europa: quo vadis? Het Europese project lijkt lood in de vleugels te hebben. Terwijl we net nood hebben aan een beter en slagvaardiger Europa om de vele uitdagingen aan te pakken. Het ergste van al is dat door de ontgoocheling in Europa, de anti-Europa-sentimenten in de publieke opinie, vertaald in populistische politieke bewegingen in de EU, de wind in de zeilen krijgen. Daarbij ‘vergeet’ men welke enorme verdiensten ‘Europa’ heeft voortgebracht: nu al 70 jaar vrede, één van de grootste interne markten ter wereld, en streven naar vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Niemand wil toch echt terug naar grens- en douaneposten of nieuwe muren die worden opgetrokken (cfr. Hongarije) binnen de EU, en oplopende nationalistische spanningen? Europa moet dringend het vooruitgangsoptimisme heruitvinden!

Fa Quix, directeur-generaal, en Filip De Jaeger, adjunct-directeur-generaal