‘De productiviteit groeit te traag’… maar in de industrie ligt die hoog. In de dienstensectoren daarentegen…

Opinie van 06/09/2019 door Fa Quix

Als aan bedrijfsleiders uit onze industrie de vraag zou worden gesteld: “Uw productiviteit groeit te traag, wat doet u daaraan?” zullen de meesten vreemd opkijken. In onze productiebedrijven is de verhoging van de productiviteit al decennia een hoofdbekommernis. En elk jaar probeert men er nog wat aan te verbeteren. Het is ten andere vooral dankzij die superhoge productiviteit dat productiebedrijven in onze hogekostenomgeving nog succesvol kunnen zijn. Al spelen andere factoren ook een rol.

In het begin van de zomer was het alsof ‘een nieuwe plaag’ zich boven onze Belgische economie aftekende: de lage productiviteitsgroei! Die zou dan meteen ook druk zetten op onze welvaartsstaat en zeker op onze sociale zekerheid, inzonderheid de kosten voor de vergrijzing. Nu is die link niet meteen duidelijk: productiviteit en betaalbaarheid van de pensioenen? Onze enorme welvaartsgroei na de Tweede Wereldoorlog hebben we te danken aan de groei van de economie, gekoppeld aan een sterke productiviteitsgroei. Een deel ervan werd omgezet in meer koopkracht en/of arbeidsduurvermindering.

In de industrie werd de productiviteit de jongste decennia zodanig opgedreven dat stilaan de fysieke limieten werden/worden bereikt.

Machines kunnen bijna niet meer sneller draaien (tenzij de machineconstructeurs zelf nog met spectaculaire innovaties komen), het aantal arbeidsplaatsen per productie-eenheid werd tot een strikt minimum beperkt, waardoor arbeidsbesparende investeringen soms al niet meer de moeite lonen. Het goede nieuws is dat we daarmee aan de top van de productiviteit staan, het minder goede nieuws is dat we nieuwe kostenstijgingen almaar moeilijker met productiviteitsverbeteringen kunnen opvangen.

Waar de productiviteit in ons land echt achterophinkt, is in vele dienstensectoren. En die dienstenactiviteiten breiden steeds meer uit. Maar het is niet zo eenvoudig om de productiviteit in de diensten te verbeteren. In de retail en distributie kan dat nog wel, met bv. zelfscankassa’s, en ook in de bankensector is er al een hele weg afgelegd (u bankiert nu zelf en helpt zo de productiviteit van uw bank te verhogen!). Maar al die gepersonaliseerde diensten, in de ziekenhuizen, in de woonzorgcentra, in de welzijnssector, in de dienstenchequesector, ook bij politie en bewakingsdiensten, enzovoort: daar is productiviteitsstijging niet evident.

De productiviteit van een machine-operator in de fabriek vergelijken met die van een verpleegster in een woonzorgcentrum: dat is appelen met peren vergelijken. En dat is nu net wat het ‘Belgische gemiddelde op vlak van productiviteit’ doet. En de e-commerce? Die hype brengt vele lageproductiviteitsjobs met zich mee.

Wat we nodig hebben, is méér economische groei en méér toegevoegde waarde. Meer groei kan door een stimulerend macro-economisch kader, met lagere belastingen (o.a. op arbeid) en minder administratieve rompslomp. Méér mensen aan het werk ook. Meer toegevoegde waarde kan zeker komen van meer productontwikkeling als vrucht van innovatie.

Laten wij ons dus niet blindstaren op die macro-economische fetisj van ‘productiviteit’. Maar laat ons kiezen voor nog méér innovatie en nog méér toegevoegde waarde in onze industrie, en in onze economie in het algemeen. De nieuw te vormen regeringen kunnen er alvast een beleidsprioriteit van maken!

Fa Quix, directeur-generaal