De limieten van het rentebeleid zijn bereikt

Opinie van 11/03/2016 door Fa Quix

De jongste weken is er sprake van een nog verdere verlaging van de reeds historisch lage rentevoeten. Sommige bankiers stellen zelfs de wettelijke bodem van amper 0,11 % spaarrente in vraag. De Europese Centrale Bank (ECB) hanteert nu reeds negatieve rentes voor de banken, en wil deze nog verder verlagen. Wie dit vanop enige afstand aanschouwt, stelt zich toch de vraag: waar is men mee bezig?

Neem nu de ECB die met het massaal opkopen van staatsobligaties geld in de economie wil pompen. In de hoop dat dat geld, via de banken, zijn weg vindt naar de reële economie, en er aldus wat inflatie zou komen, in plaats van de nulinflatie waar de eurolanden nu al een tweetal jaren mee kampen. Tussen haakjes: niet in België, waar de inflatie nu al richting 1,5 à 2 % loopt, precies daar waar de ECB de inflatie wil hebben! Die nulinflatie waar de ECB het zo op gemunt heeft, is helemaal niet het gevolg van een zogenaamde deflatoire druk (tendentiële neiging van de prijzen om te zakken door een gebrek aan vraag). Integendeel, het zijn de uitzonderlijk lage grondstoffenprijzen, en dan vooral de lage olieprijzen, die er de oorzaak van zijn! En – by the way – wat is er mis met nulinflatie? Gaan we, zoals een journalist van De Tijd het terecht stelde, echt meer spenderen naarmate de prijzen stijgen, naarmate er meer inflatie komt? De consumenten in de EU laten het trouwens niet afweten, te zien aan het hoge consumentenvertrouwen en de stijgende consumptie.

En het zijn ook niet de bedrijven die het laten afweten: het investeringsritme blijft aangehouden, trouwens ook in onze textiel-, hout- en meubelindustrie. En denkt de ECB dat nog lagere rentevoeten dan de bijna nul die we nu kennen de investeringen zullen doen aanzwengelen? In de enquêtes van de Nationale Bank over de investeringsdeterminanten in de industrie prijken steevast de volgende drie factoren bovenaan: de nood om de productiekosten te drukken door een hogere productiviteit, de behoefte aan nieuwe apparatuur om nieuwe producten te kunnen maken, en de nood aan nieuwe capaciteit wegens groei van de activiteit. De kost van geleend geld daarentegen, bengelt al jaren ergens onderaan in de lijst van investeringsdeterminanten, en speelt dus slechts een zeer beperkte rol. Waar is de ECB dan mee bezig? Allicht met het creëren van de volgende bubble(s) die vroeg of laat uiteen zullen spatten.
 
Bovendien is de zijdelingse schade die het rentebeleid van de ECB veroorzaakt stilaan niet meer te overzien. Het traditionele bankieren (kortlopende deposito’s recycleren in langlopende kredieten) wordt onrendabel. En risicovol, want liefst twee derde van de Belgen dreigt ermee zijn spaarboekje helemaal leeg te maken wanneer de spaarrente negatief zou worden. Daarnaast – weerom tussen haakjes – zou het ook van weinig gemeenschapszin getuigen als de banken de rentes toch negatief zouden maken. Zijn ze al vergeten dat de gemeenschap hen enkele jaren geleden van de ondergang heeft gered? Trouwens, ook de verzekeraars komen zwaar in de problemen, en gewone spaarders worden naar risicovolle beleggingsproducten geduwd, zonder dat ze dat eigenlijk zelf willen of beseffen.
 
De ECB zit overduidelijk op een doodlopend spoor. Ze heeft de limieten van haar rentebeleid bereikt. Het is nu aan de overheden om een groeivriendelijk beleid uit te stippelen. Dat verhoogt bovendien de noemer in de schuldratio (schuld over BBP) zonder dat daar zelfs inflatie voor nodig is.
 
Fa Quix, directeur-generaal