China, de grootste uitdaging van 2018?

Opinie van 12/01/2018 door Fa Quix

Elk nieuw jaar heeft haar uitdagingen. En dat zijn er veel, zoals altijd. In de VS is er de politieke omwenteling en onzekerheid veroorzaakt door de nieuwe president, voor de Brexit is 2018 allicht het meest cruciale jaar, in de EU blijft het dossier van veiligheid en migratie de agenda domineren, Rusland is en blijft een geopolitieke dreiging… En toch verdient China hier onze grote aandacht.

Menig waarnemer deelt die mening. Zoals de Amerikaans-Britse hoofdeconoom van Nederlandse afkomst Willem Buiter, van de Amerikaanse bank Citygroup, het onlangs stelde: “China vormt het grootste gevaar voor de wereldeconomie” (De Tijd van 2 januari 2018).

Nogal te vaak ‘vergeet’ men dat China geen vrijemarkteconomie is. Het is een staatsgeleide economie waarin bedrijven een door de Chinese overheid gestuurde rol vervullen. 

En die Staat, dat is de Chinese Communistische Partij, geleid door President Xi Jinping die eind vorig jaar zijn machtsgreep op de partij en op het land nog verder heeft versterkt. Xi zet wel in op hervormingen, maar dat zijn dan geen ‘liberaliseringen’.

Herinner u een jaar geleden dat XI zich op het World Economic Forum opwierp als voortrekker van de vrijhandel, in een reactie op het aangekondigde protectionisme van de nieuw verkozen Amerikaanse President Trump. China als voorvechter van de vrijhandel? Als de vos de passie preekt… want vrijhandel volgens China is in de eerste plaats een eenrichtingsverkeer, en (nog) niet die wederkerigheid op basis van comparatieve voordelen zoals wij dat in het Westen zien. Nemen we het superambitieuze ‘One Belt One Road’-initiatief, dat een moderne zijderoute wil worden. Met als ultiem doel de Chinese overproductie op onze westerse markten te slijten. Met treinen vanuit Shanghai tot in Londen wil China onze afzetmarkten verder inpalmen. De Chinese strategie in Afrika is ook in hoofdzaak gericht op louter Chinees eigenbelang (grondstoffen). 

Tegelijk leidt het strakke partijregime tot een grote focus op technologische ontwikkelingen die het Westen niet alleen inhalen, maar ook voorbijsteken. Giganten zoals Alibaba steken Amazon en Zalando en co hier naar de kroon. Verhalen vanuit de Chinese retail wijzen erop dat men er veel verder staat dan hier of in de VS. Met de App WeChat doet de Chinees werkelijk alles, van betalen in shops, over reserveringen van tickets, tot beheer van bankzaken enz. Steven Van Belleghem, expert in digitaal ondernemen, voelde er zich totaal passé toen hij aan de kassa met een kredietkaart wou betalen... Dat stadium is de Chinese consument dus al lang voorbij.

Maar is de Chinese markt dan ook interessant voor ons? Wie er wil investeren moet in het plaatje van de Chinese staat passen. China maakt de producten steeds meer zelf. En het succes van de Duitse export op de Chinese markt wordt nu sterk uitgedaagd door de eigen Chinese productie. Waar vroeger China ‘de fabriek van de wereld’ was, van vooral goedkope ‘commodities’, richten de Chinese bedrijven zich meer en meer op onze gesofisticeerde producten met hogere toegevoegde waarde.

Tegelijk schermt China de eigen markt af. We moeten dus niet naïef zijn, en dus niet onze markt zomaar verder openstellen voor Chinese import. Zonder wederkerigheid zijn wij de dupe. En niet vergeten dat niet-conforme import uit China nog steeds aan de orde is: dumpingpraktijken, namaak en kopie… Misschien ietwat onder de radar, maar we zullen er niet ver naast zitten wanneer we vandaag beweren dat China dé grootste uitdaging van 2018 vormt.

Fa Quix, directeur-generaal