Arbeidsmarkt in België: vele onevenwichten, geen simpele oplossingen

Opinie van 08/06/2018 door Fa Quix

Vele bedrijven hebben er mee te kampen: mensen vinden. En het is niet enkel een probleem van onze sectoren alleen, en evenmin beperkt tot de regio’s waar onze bedrijven actief zijn. Volgens Eurostat bleven in België in 2017 gemiddeld meer dan 132.000 vacatures oningevuld. België neemt met afstand de koppositie in op de lijst van Europese landen met de hoogste vacaturegraad. 

De regering(en) in ons land zijn zich daar terdege van bewust en nemen maatregelen (bv. de Arbeidsdeal). Maar daarmee zal het probleem op korte termijn niet opgelost zijn.

Want er zijn vele onevenwichten. Eén ervan is dat de (jeugd)werkloosheid nog steeds substantieel is, zeker in Wallonië en Brussel, terwijl ruim één vacature op drie geen enkel specifiek diploma of enige ervaring vereist. Waarom geraken die jongeren, en laaggeschoolden in het algemeen, niet toegeleid naar een job? Een deel van de verklaring zit hem bij die jongeren zelf: ongeveer één op tien is een zogenaamde NEET (Not in Education, Employment or Training). 

En zijn de regionale arbeidsbemiddelingsdiensten zoals de VDAB in Vlaanderen  effectief genoeg in het begeleiden van werkzoekenden naar een tewerkstelling? 

Regelmatig horen we dat bedrijven via de arbeidsbemiddeling kandidaten krijgen die helemaal niet geschikt zijn voor de openstaande vacature. 

De privébemiddelingsdiensten zoals de uitzendkantoren blijven daarom nog altijd de uitverkoren partners van onze bedrijven wanneer zij nieuwe krachten wensen aan te werven. Maar ook deze dienstverleners kampen met de schaarste op de arbeidsmarkt. 

Een andere mismatch is die tussen de gevraagde en de aangeboden diploma’s. Elk ontwikkeld land heeft daar wel mee te kampen, maar die mismatch is het grootst in ons land. Vele jongeren doen studies waarmee ze weinig of geen kansen hebben op de arbeidsmarkt. Je kan ze blijkbaar niet verplichten om meer toekomstgerichte studies te volgen. Maar worden ze daarover wel voldoende geïnformeerd en gemotiveerd? Dat we een schrijnend tekort hebben aan STEM-afgestudeerden (Science, Technologie, Engineering and Mathematics), kortom wetenschappers, ICT-ers, ingenieurs en technologen, is niet nieuw. Maar waarom stijgt het aantal kandidaat-studenten voor die richtingen dan slechts met mondjesmaat?

Ook op bachelor-niveau en in het secundair onderwijs (technisch en beroeps) mankeren we heel veel technici. Het duaal leren, dat vanaf volgend schooljaar in Vlaanderen wordt uitgerold, kan daar op termijn een (deel) van het antwoord op geven. Net zoals meer stages en projecten in en met bedrijven. Onze opleidingscentra Cobot (textiel) en Woodwize (hout en meubel) blijven hun diensten aanbieden aan de bedrijven om nieuwkomers in bedrijven ‘op maat’ op te leiden of om werknemers te herscholen. 

En ‘werken’ moet ook nog aantrekkelijker worden gemaakt, zowel voor de werkgever als voor de werknemer. De werkgever betaalt nog steeds een pak loonlasten bovenop het brutoloon, waardoor sommige werknemerscategorieën op de arbeidsmarkt moeilijk aangeworven geraken. En sommige werknemers verliezen hun motivatie omdat ze netto te weinig overhouden van hun brutoloon. De taxshift en andere maatregelen ten spijt blijft de loonwig erg hoog in ons land.

Tot slot zullen we ook meer moeten inzetten op economische migratie, binnen de EU. Dat komt nu steeds meer op gang en kan vooral voor knelpuntjobs soelaas bieden. 

Maar één enkele maatregel of simpele oplossingen bestaan nu eenmaal niet om de krapte op de arbeidsmarkt aan te pakken. Daarom moeten de federale en regionale regeringen samen met de verschillende actoren op de arbeidsmarkt hoogdringend alle registers opentrekken.

Fa Quix, directeur-generaal