Arbeid anders organiseren: een win-win voor werknemer en werkgever

Opinie van 02/03/2018 door Fa Quix

In een productiebedrijf is een efficiënte en uitgekiende proces- en productieorganisatie essentieel. Zeker in een hogekostenland als België is dat onontbeerlijk. Bovendien is het een permanente uitdaging om die organisatie te verbeteren of anders te organiseren. Flanders Synergy, een platform dat innovatie op het vlak van arbeidsorganisatie creëert en bevordert, reikt hiervoor een aantal mogelijkheden en oplossingen aan.

Topvrouw van Flanders Synergy, Mieke Van Gramberen, heeft hierover recent een handig boek (*) geschreven. Naast theorie komen ook reële bedrijfscases aan bod. Uitgangspunt is dat de klassieke arbeidsorganisatie op hiërarchische leest geschoeid, op zijn limieten stoot. En soms contraproductief dreigt te worden. Een andere aanpak, anders organiseren van arbeid en organisatie kan tot aanzienlijke verbeteringen leiden. Het betekent dat bedrijven evolueren naar meer eenvoudige structuren, met meer verantwoordelijkheid voor de individuele medewerkers, en leiderschap met meer coaching gericht op zelforganisatie.

Bedrijven veranderen zo naar aantrekkelijke organisaties waar medewerkers (m/v) hun werk zinvol ervaren en meer energie halen uit hun job. Dat is noodzakelijk als we willen dat mensen mét goesting langer en flexibeler willen blijven werken. Bovendien geeft het invulling aan “werkbaar werk” dat door onze regionale en nationale overheden op de agenda is geplaatst. ‘Zelfsturende teams’ is zowat hét buzz-woord in deze benadering. Natuurlijk is er geen one-size-fits-all in deze. Ieder bedrijf is anders. En van de ene dag op de andere omschakelen is niet mogelijk. 

Het is een zoektocht, vaak over een hobbelig parcours, maar waarvan het resultaat een extra toegevoegde waarde oplevert. Voor werknemer én werkgever. Een win-win dus.

En laat ons niet te snel denken: ‘Ja, dat is goed voor dienstenbedrijven, maar in een productie-omgeving waar de processen strak op mekaar afgesteld zijn, gaat dat toch niet, dat anders organiseren’? Dat de processen op zich niet (veel) kunnen veranderen, is evident. Maar wél bijvoorbeeld een optimalisatie, meer betrokkenheid of betere interne doorstroming en afstemming van de informatie rond deze processen. Mieke Van Gramberen geeft verschillende succesvoorbeelden uit de industrie, zoals confectie bij lingerie Van de Velde, componenten bij TE Connectivity, lichtschakelaarproducent Niko… Het komt erop neer dat de werknemers een hogere betrokkenheid verwerven. Dat is ten andere ook één van de zeven transformaties die leiden tot een ‘factory of the future’.

Veranneman Technical Textiles (Sioen Group) is zo’n ‘factory of the future’ en één van de mooie voorbeelden uit onze sectoren. Met hun ‘Coolbox’: een unieke communicatiehub. Het is een trefpunt voor ploegwissels en de plaats waar productiedata permanent opgevolgd kunnen worden. Met deze ingreep hebben zij de betrokkenheid en het ‘ownership’ bij de productiearbeiders gevoelig verhoogd. Deze werknemers voelen zich meer verantwoordelijk voor de kwaliteit en het goed functioneren van hun machines zodat er bv. minder afval ontstaat. Tussen de werknemers onderling is er een extra positieve dynamiek ontstaan.

Om te slagen in het ‘anders organiseren’ moet zowel aan de cultuur als aan de structuur van de bedrijfswerking gesleuteld worden. ‘Cultuur’ slaat op vier dingen: de visie van de organisatie en de analyse van de kerntaken en hoe die taken en beslissingen in het bedrijf best verdeeld worden. Maar meest centraal van al staat de aandacht voor de teams die het op de bedrijfsvloer moeten waarmaken. Daarnaast blijft er de eindverantwoordelijkheid en stelt zich de vraag naar een nieuwe invulling van het leiderschap.

‘Structuur’ gaat vooral over individuele jobs en de benutting van de beschikbare talenten. Ook over de manier waarop beter kan samengewerkt worden in (zelfsturende) teams. Uiteindelijk moet het een win-win opleveren. De eerste stap in dit proces is zich hierover goed te informeren. Dat kan door deel te nemen aan vormingssessies die over dit thema georganiseerd worden. Het boek  ‘Goestingarchitecten’ kan eveneens een goede eerste aanzet zijn.

Fa Quix, directeur-generaal

(*) Van Gramberen, Mieke (2018). Goestingarchitecten. Van dwingende naar organiserende organisaties. Leuven: LannooCampus, 16,99 €